Blog

Grip Aşısı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Grip aşısı, komplikasyon gelişme riski yüksek olan bireyler öncelikli olmak üzere, her yaş grubuna her yıl grip mevsiminde yapılması önerilen, grip kaynaklı hastaneye yatış ve ölümleri önleyebilen bir aşıdır.

Grip, influenza virüsünün neden olduğu, her yaştan bireyi etkileyen bulaşıcı bir akut üst solunum yolu hastalığıdır. Ani başlayan 38°C ve üzeri ateş, terleme, titreme, halsizlik, kas ve eklem ağrısı, burun tıkanıklığı, boğaz ve baş ağrısı gibi belirtiler ile ortaya çıkan, genellikle 7-14 gün süren ve bireyi bu süreçte yatağa düşüren bir hastalık olarak toplumda yaygın bir şekilde görülmektedir.

Hastalık hafif seyredebileceği gibi; diğer solunum yolu enfeksiyonları ve komplikasyonlara zemin hazırlaması nedeniyle hastaneye yatış, hatta ölüm gibi ciddi sonuçlara da yol açabilmektedir. Dünya genelinde her yıl grip kaynaklı 3-5 milyon ciddi vaka ve 250.000 – 500.000 ölüm meydana gelmektedir. Gelişmiş ülkelerde grip kaynaklı ölümler genellikle 65 yaş ve üstü bireylerde daha fazla iken; yeterli bir veri olmamakla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde grip gelişen 5 yaş altı çocuk ölümlerinin %99’unun alt solunum yolu enfeksiyonu kaynaklı olduğu tahmin edilmektedir. Aynı zamanda grip, okul ve iş gücü kaybına yol açarak ülkeler için ekonomik bir yük oluşturmaktadır.

KORUNMA YOLLARI

El yıkama, pek çok hastalığın bulaşmasının önlenmesinde en etkili yöntemlerden biridir. Ellerin buruna, ağıza ve özellikle grip virüsünün uzun süre asılı kaldığı metal yüzeylere (toplu taşıma araçlarında) temasından sonra yıkanması gripten korunmak için yapılabilecek kolay uygulamalardır. Grip mevsiminde mümkün olduğunca kapalı ve kalabalık ortamlardan kaçınmak yine alınabilecek önlemler arasında yer almaktadır. Ancak gripten korunmanın temel ve en etkin yolu her yıl grip aşısı olmaktır.

GRİP AŞISI

Mevsimsel grip aşıları, grip mevsiminde toplumda en yaygın olarak bulunması beklenen virüslere karşı etkili olacak şekilde üretilen aşılardır. Aşıların içerisinde aşının türüne göre üç ya da dört inaktive virüs antijeni bulunmaktadır. Trivalan (üçlo) aşılarda influenza A (H1N1), influenza A (H3N2) ve influenza B virüsü bulunurken, quadrivalan (dörtlü) aşılarda bu üç virüse ek olarak bir influenza B virüsü daha bulunur. Aşı kol kasına çok küçük bir iğne ile uygulanmaktadır. Aşı sonrası uygulama bölgesinde bazen hafif bir ağrı görülebilmesi dışında oldukça kolay bir uygulamadır.

KİMLERE GRİP AŞISI YAPILMALI?

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) belirlediği öncelikli olarak aşılanması gerekenler:

  • Gebeler
  • 65 yaş Üstü bireyler
  • 6 ay-5 yaş arası çocuklar
  • Kronik hastalığı olanlar [kalp damar sistemi, akciğer (astım gibi), böbrek, karaciğer, hematolojik ve metabolik hastalığı (diyabet gibi) olanlar]
  • Sağlık çalışanlarıdır.
    Bu bireylere ek olarak Amerika Birleşik Devletleri Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC);
  • İmmün sistemi baskılanmış bireyler ilaç veya HIV nedeniyle)
  • Huzur evi ve bakım evinde kalan bireyler
  • Aşırı obezler (beden kitle indeksi 40’tan büyük)
  • 6 ay-18 yaş aralığındaki uzun süreli aspirin kullanan ve grip nedeniyle Reye Sendromu gelişme riski olanlar için de her yıl grip aşısı yapılmasını önermektedir.

KİMLERE GRİP AŞISI YAPILMAMALI?

Grip aşıları 70 yıldan daha uzun süredir kullanılmakta olan aşılardır. Etkinlik ve güvenirlikleri oldukça yüksek olan bu aşıların herhangi bir istenmeyen duruma yol açmaması için dikkatli olunması gereken bazı özel durumlar mevcuttur.

  • 6 aydan küçük bebekler
  • Yumurta alerjisi ya da aşının içerisinde yer alan maddelere karşı ciddi, hayati tehdit edici bir alerjisi olanlar
  • Daha önceki grip aşısı uygulamalarında aşıya karşı reaksiyon gelişenler
  • Guillain-Barre Sendromu olanlar
  • Orta ya da ciddi dereceli, ateşle seyreden bir hastalığı olanlar grip aşısı yaptırmamalıdır.

GRİP AŞISI NE ZAMAN YAPILMALI?

Grip mevsimi genellikle Ekim ayında başlar, Aralık – Şubat arasında pik yapar ve mayısın sonlarına kadar devam eder. Grip mevsimi başlar başlamaz gribe karşı koruyuculuğun sağlanabilmesi için ideal olan Ekim ayında aşının yapılmasıdır, ancak grip virüslerinin toplumda bulunduğu grip mevsimi boyunca da aşılama yapılabilmektedir.

KORUYUCULUK NE ZAMAN BAŞLAR, NE KADAR SÜRER?

Grip aşısı, içerisinde virüs antijenlerini bulundurur, aşılama yapıldığında vücutta bu antijenlere karşı antikorlar oluşmaya başlar. Bu antikorların oluşması aşılamadan iki hafta sonra olmaktadır. Dolayısıyla koruyuculuk aşılamadan hemen sonra değil iki hafta sonra başlamaktadır. Grip mevsiminde toplumda dolaşan virüsler yapılarında çeşitli değişiklikler yaparak aşıya karşı dirençli hale gelirler Toplumu gribe karşı korumak amacıyla her yıl bu virüslere karşı etkili yeni aşılar üretilir. Koruyuculuğun sağlanabilmesi için her grip mevsiminde o yıla özgü geliştirilmiş olan grip aşısını yaptırmak gerekmektedir.

AŞININ YAN ETKİLERİ VAR MIDIR?

Grip aşısı uygulandıktan sonra bazı kişilerde uygulama bölgesinde ağrı, kızarıklık ve şişlik görülebilir. Bunların dışında ciddi bir yan etki görülmemektedir. Toplumda aşılar hakkında ‘aşı olduktan sonra grip olma’ şeklinde yanlış bir inanış mevcuttur ve aşı karşıtı görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Aşılar içerisinde antijenik etki gösteren virüs yüzey proteinleri bulunmaktadır ve bunlar sadece antikor yanıtı oluşturan, gribe neden olamayacak bileşenlerdir. Aşının koruyuculuğu aşıdan iki hafta sonra oluştuğundan bu süre içerisinde gerçek virüs ile karşılaşan bireyler grip olabilirler, ancak bu durum aşı kaynaklı değildir. Aynı zamanda rhino virus ve RSV (Respiratory Syncytial Virus) gibi üst solunum yollarında grip benzeri semptomlara yol açan virüsler de grip mevsiminde sıklıkla görülmektedir. Grip aşısı bu virüslere karşı etkinliği olmayan bir aşıdır, bu nedenle bu virüslerden kaynaklanan enfeksiyonlar da grip aşısı hakkında yanlış inanışların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

SONUÇ

Özet olarak grip aşısı, komplikasyon gelişme riski yüksek olan bireyler öncelikli olmak üzere, her yaş grubuna her yıl grip mevsiminde yapılması önerilen, grip kaynaklı hastaneye yatış ve ölümleri önleyebilen bir aşıdır. Grip aşısı özellikle kronik hastalığı olanlarda ve yaşlı bireylerde grip sonrası meydana gelen diğer ciddi solunum yolu enfeksiyonlarının önlenmesi açısından son derece önem taşımaktadır. Toplumda var olan yanlış inanışların aksine aşı sonrası çok hafif yan etkiler dışında ciddi yan etkiler gözlenmemekte ve aşı gribe neden olmamaktadır. Aşılama, hem bireyi hastalığa karşı koruyan hem de grip oluşumunu önleyerek bireyin bulaştırıcılığının önüne geçilmesini sağlayan önemli bir toplum sağlığı hizmetidir. Dolayısıyla grip aşısı yaptırarak her birey hem kendi sağlığı için hem de toplum sağlığı için etkin ve önemli bir adım atmış olacaktır.

Kaynak: Etkin Sağlık Dergisi Sayı 23 – Uzm. Ecz. Nesligül Özdemir

Bu gönderiyi paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir